Feitenvrij in Bladel

Het waren feitenvrije maanden, die ons gepasseerd zijn. Nieuws leek vaker nep dan nieuws. Iedereen wees naar een ander als de oorzaak of in ieder geval de herkomst van al die ‘alternatieve waarheden’. De media hadden het gedaan, de politieke tegenstanders, het internet, de boze witte mannen, en ze gebruikten elkaar om zich achter te verschuilen.

Maar de schuld ligt natuurlijk ook een beetje bij onszelf. We laten ons immers steeds gemakkelijker meeslepen. Ook als we beter zouden kunnen weten.

Een treffend voorbeeld vond ik de rel die in februari ontstond rond voetbalclub Bladella. Die royeerde vier jeugdspelers, tussen de 10 en 14 jaar oud, omdat ze te weinig loten hadden verkocht in de Nieuwjaarsloterij. Mijn eerste reactie, toen ik het bericht voorbij hoorde komen op de radio, was: wat een onzin! Je gaat toch geen kindertjes uit de club zetten omdat ze te weinig lootjes hebben verkocht?

Mijn tweede reactie, vrij snel erna, was: dit is eigenlijk te bizar. Zou dit echt waar zijn?

Ik zocht, en vond al snel het bericht terug op de website van de NOS. Inderdaad: “Voetbalclub stuurt spelertjes weg: te weinig loten verkocht”[1]. De NOS schrijft: “De voetballertjes verkochten te weinig loten bij de Nieuwjaarsloterij. Normaliter worden de kosten van de niet-verkochte loten afgeschreven van de rekening van de ouders, maar die wilden niet betalen.”

In het artikel, dat duidelijk is ontleend aan een tekst van Omroep Brabant, wordt een moeder van één van de slachtoffers geciteerd. “De meeste ouders betalen de club gewoon om geen gezeur te hebben. Maar ik vind dat je als club gewoon blij moet zijn met elke euro.” Er komt ook een bestuurslid van Bladella aan het woord: “Een aantal jaar geleden is tijdens een ledenvergadering besloten dat dit de gang van zaken is. Bij een tennisvereniging moet je bardiensten draaien. Als je dat niet wilt, kan je het ook afkopen.”

Hmmm… Blijkbaar was het dus echt waar. En toch knaagde er wat. Dat gevoel verdween niet toen die avond het item in het NOS Journaal van acht uur werd gebracht. Daar kwamen de moeder en de bestuurder in beeld, en de boodschap was dezelfde: de club heeft dit nu eenmaal zo besloten.

Een dag later, opnieuw in het achtuurjournaal, werd er weer aandacht aan het onderwerp besteed. Bladella werd inmiddels bedreigd vanwege het royement. Dat was natuurlijk te verwachten. Opnieuw verscheen er een bestuurder in beeld, die nogmaals benadrukte dat dit nu eenmaal het beleid was. Dat viel ook te lezen in een mededeling van de club op het internet, waarnaar werd verwezen in een item op de NOS-site[2]. Koppige bestuurders dus blijkbaar, tegenover onschuldige jongetjes.

Maar ergens ving ik ook nog een ander geluid op, dat de zaak toch wat anders in elkaar stak. Het bleek namelijk te gaan om een kortingsregeling. Ouders hoeven 25 euro aan contributie niet in geld te voldoen, maar in ruil daarvoor moeten ze dan wel die 25 lootjes à 1 euro verkopen. Verkopen ze minder, dan wordt het tekort op de contributie alsnog in rekening gebracht. En niet alleen in Bladel doen ze dat, allerlei sportclubs overal in het land doen vergelijkbare dingen. Dat bleek uit een verhaal dat dezelfde dag op de NOS-site werd gepubliceerd[3], maar waarnaar niet wordt verwezen in de Bladella-artikelen, ook niet in de follow-up een week later over de ‘terugkeer’ van de spelertjes bij hun club[4].

Dat werpt natuurlijk een ander licht op de zaak. Sterker nog: met dit gegeven ís er eigenlijk helemaal geen zaak. Ouders weigeren een deel van de contributie te voldoen, dus worden hun kinderen geschorst. Als je het zo formuleert, is er niets aan de hand. Vervelend voor de kinderen, maar geen halszaak.

Nu had bestuurlijk Bladella het wat onhandig geformuleerd, ook op de eigen website, maar goedbeschouwd hadden ze gewoon gelijk. Een bestuurder op de radio maakte zich dan ook terecht een beetje boos over de houding van de KNVB. Die had namelijk een tweet de wereld in gestuurd: “Onbegrijpelijk besluit VV Bladella: voetbalplezier kinderen is het allerbelangrijkste. Hebben dringend verzocht maatregel terug te draaien.” De bestuurder stelde dat je daarmee een vrijbrief gaf om voortaan een deel van de contributie niet te betalen, en hij had gelijk.

Ja, het was een onbegrijpelijk besluit, als je niet de moeite nam er íets dieper in te duiken. En blijkbaar had niemand die moeite genomen: de verslaggever van Omroep Brabant niet, de KNVB niet, de NOS in eerste instantie ook niet, en toen ze het wat later wel deden, verzuimden ze daar naar te verwijzen in de berichtgeving rond Bladella.

Maar iedere journalist met enige beroepsinstelling had toch moeten denken wat ik zelf (‘en velen met mij’) dacht: dit is wel erg raar. En die journalist had dan, in plaats van een bericht de deur uit te doen, nog eens wat verder moeten spitten, bijvoorbeeld bij die wat onhandig formulerende bestuurder: wát is er nou precies besloten bij die ledenvergadering, en waaróm? Om ten slotte te concluderen: hier zit geen verhaal in.

In plaats daarvan ging het bericht wel de wereld in, waarschijnlijk vanuit de gedacht: dit is raar! En net als die journalist reageerden veel mensen: dit is raar!!! En een deel, we mogen hopen maar een klein deel, reageerde met een bedreiging aan de club.

Het feit dat dat laatste tegenwoordig een standaardreactie van een deel van het publiek is, zou nieuwsmedia er juist van moeten doordringen dat ze degelijk onderzoek moeten doen voor ze iets publiceren.

VV Bladella was maar klein bier, in de orde der dingen, maar het was wel symptomatisch bier. Veel te vaak, en niet alleen door nieuwsmedia, wordt er een verhaal de wereld in geslingerd, dat soms, maar vaak ook niet, achteraf een beetje wordt genuanceerd, terwijl dat op voorhand had moeten gebeuren.

Veel beter zal het voorlopig wel niet worden, nu de machtigste man van de wereld grossiert in Bladellaatjes.