Een reclameblog

Kun je verliefd worden op een softwarepakket? Dat je iedere keer weer blij wordt als je het opstart, en een beetje verdrietig als je het weer sluit?

Tuurlijk.

Net als bij leuke vrouwen kom je ze niet heel vaak tegen, maar anders dan leuke vrouwen zijn ze meestal wel ‘beschikbaar’, en veel versiertrucs heb je ook niet nodig.

Zo heb ik mijn huidige lief ontmoette.

Een aantal jaren geleden begon ik van schrijven een serieuze hobby te maken. Ik bedoel dan creatief schrijven — schrijven deed ik natuurlijk al veel langer. Aanvankelijk schreef ik zoals ik de afgelopen drie decennia steeds heb geschreven: op de computer1.

Daar gebruikte ik door de jaren heen een veelheid van programma’s voor. Ooit WordPerfect, daarna al vrij snel LaTeX2. Dat pakket levert weliswaar visueel heel mooie tekst op, maar voor het daadwerkelijk schrijven van je tekst is het niet zo handig.

Toen ik aan mijn eerste schrijfcursus begon, schakelde ik al snel over op Word. Dat maakte het ook gemakkelijker om teksten uit te wisselen met docenten en andere cursisten. Ik ben geen groot fan van Word, maar een hekel heb ik er ook niet aan. Er zitten veel te veel toeters en bellen op, en het wil net iets te zelfstandig beslissingen voor je nemen, maar het voldoet prima als je eenvoudig wat tekst wilt produceren.

Het gaat mis als je tekst wat complexer wordt, en dan niet in opmaak maar in structuur. Meer scènes of zelfs hoofdstukken, meer personages, meer achtergrond. Je gaat aantekeningen maken, informatie verzamelen in de vorm van artikelen die je als PDF opslaat, enzovoort.

Dat kan allemaal wel, maar je treedt wel buiten de kaders van Word, en je raakt snel het overzicht kwijt.

Ik besefte dat Word niet meer voldeed. Ik wilde meer. En ik wilde niet zozeer een programma als wel een werkomgeving. Iets om de boel bij elkaar te houden, en liefst ook nog overzichtelijk en toegankelijk.

En toen hoorde ik een jaar of vier geleden bij toeval van Scrivener, via auteur Lauren Beukes3.

Een eerste ontmoeting op de website van producent Literature & Latte gaf al een goede indruk. Ik downloadde een testversie4. Ik was heel snel verkocht. Liefde op het eerste gezicht.

Een project in Scrivener is in essentie een verzamelband van alles wat je gebruikt bij het schrijven. De centrale plek van Scrivener heet dan ook de binder. Daaronder valt je manuscript, maar ook mappen voor research en aantekeningen. Bestanden uit andere applicaties kun je in je Scrivener-project opslaan en van daaruit raadplegen5.

Het schrijven zelf doe je natuurlijk ook in Scrivener. Daarbij kun je de zogenaamde full screen mode inschakelen: je ziet dan alleen nog maar de tekst waar je op dat moment aan werkt, de rest van het programma verdwijnt uit beeld. In deze modus kun je bovendien ook aparte instellingen maken voor de lettergrootte, wat ik met mijn beroerde oogjes heel fijn vind (bij mij is de standaard lettergrootte nu 300%).

Aan elk bestand is ook een verzameling metadata gekoppeld — onder andere labels, status, trefwoorden, beschrijving, en zelf te definiëren velden — die het nog gemakkelijker maken om je teksten te beheren. Omdat het in Scrivener heel simpel is om met tekstbestanden te schuiven, en je meerdere tekstbestanden gemakkelijk als één geheel kunt tonen, loont het om je teksten bijvoorbeeld per scène aan te maken zodat je nog met de volgorde kunt spelen.

Er kan heel veel in Scrivener. Maar anders dan bij Word zit het meeste een beetje verstopt onder de motorkap. Nog steeds ontdek ik nieuwe functies, of begin ik te begrijpen hoe ik al bekende functies kan gebruiken. Wat vooral belangrijk is: het zit niet in de weg, als je het niet gebruikt heb je er ook geen last van.

Ok… Ik draaf door… Maar zoals dat gaat met grote liefdes: er is nog zoveel moois over te zeggen. Ga ik nu niet doen. Is zinloos.

Nouja, nog eentje dan. Anderhalf jaar geleden kwam er een iOS-versie van Scrivener uit. Ik hoef waarschijnlijk niet uit te leggen dat dat de beste iOS-app is die ik ooit heb gebruikt. Er ontbreken een paar functies ten opzichte van de desktop-versie, maar die mis je niet echt6. Deze blogpost schreef ik tijdens een vakantie op de iOS-versie, waarna ik hem thuis in de Windows-versie afwerkte en naar m’n website haalde7.

Ik word nog steeds blij als ik Scrivener open. En voor 2018 staat er een majeure nieuwe Windows-versie op stapel. Het is alsof je lief heeft aangekondigd dat ze zich eens lekker in het nieuw gaat steken. Ze was al zo mooi, en je weet zeker dat ze nog mooier gaat worden…

O, en ik moet natuurlijk ook even zeggen dat ik niet word betaald voor deze reclame. Kom op zeg, je laat je toch ook niet door je lief betalen om te zeggen dat ze lief is?

Noten

  1. Tegenwoordig schrijf ik vrijwel alles eerst met de hand. Dan laat ik het minstens een dagje bezinken, waarna ik het overzet naar de computer, meestal met flink wat aanpassingen.
  2. LaTeX is vooral gericht op natuurwetenschappelijke teksten. Feitelijk is het een opmaaktaal. Je ‘beschrijft’ binnen de tekst hoe die er uiteindelijk moet gaan uitzien. Dat doe je in een eenvoudige teksteditor waarna LaTeX de boel vertaalt naar een prachtig uitziend document. En daar gebruik ik dan weer vim voor, een allesbehalve eenvoudige teksteditor, maar wel één van de andere grote softwareliefdes in mijn leven — anders dan leuke vrouwen vinden softwarepakketten het niet erg als je er meerdere liefjes op na houdt. Die vrouwen hebben er overigens volkomen gelijk in dat ze het wel erg vinden.
  3. Beukes verwijst er naar in een interview dat als extraatje in mijn editie van haar The Shining Girls is opgenomen — ze zegt dat het schrijven van die roman haar niet zou zijn gelukt zonder Scrivener.
  4. Scrivener heeft een heel prettige testlicentie: je mag het volledige programma 30 dagen gebruiken. Dat hoeven geen opeenvolgende dagen te zijn; als je alleen op zondagmiddag schrijft, kun je de testversie 30 zondagen gebruiken.
  5. Scrivener heeft een ingebouwde PDF-viewer en kan ook wat grafische formats tonen. Voor andere bestandsformaten opent het de bijbehorende applicatie.
  6. Ik gebruik de Windows-versie, die wat spaarzamer is uitgevoerd dan de (oorspronkelijke) Mac-versie. De Scrivener-licentie staat toe dat je het programma op meerdere machines installeert; je moet aparte licenties kopen voor de verschillende platforms, met discounts als je bepaalde licenties al hebt. De iOS-versie kost wel wat, maar is dat bedrag dubbel en dwars waard.
  7. Ik synchroniseer al mijn projecten via Dropbox.